FEATURE : India-a Chittagong Hill Tracts (CHT) behtir tura hmalaknaah ngaihdan inang lo
ZALEN August 23, 2026: Bangladesh ram chhunga awm mek Chittagong Hill Tracts (CHT) chu helai biala chengte duh dan ni lova Bangladesh-ah behtir a ni tih sawiin Chakma pawl hrang hrangte chuan India-a behtir turin hma lak an tum a. Chakma hruaitute chuan a tul anga khawvela court sang ber, International Court of Justice (ICJ) hial thlen an tum nia thudawn a ni.
ZALEN-in a kawmnaah Tuichawng bialtu MLA Rasik Mohan Chakma chuan British laka India leh a thenawm ramten zalenna an hmuh dawn khan CHT-a chengte rawn lo leh an duh dan ni lovin Bangladesh-ah behtir an ni tih a sawi a. “India independent dawn khan Mosolman awm tamna chu Pakistan-a bet tur leh Hindu awm tamna chu India-a bet turin tih a ni a. Khatih lai khan CHT-a cheng mihring 97% hi Muslim ni lo an ni a, Muslim awm chhunte pawh inhlawhfate an ni. Hei bakah khatih lai khan helai bial hi lal hran nei a ni bawk a. India independence dawn khan India-a bet tura an lo in ngaih lai leh ngaihtha taka an awm laiin August 17, 1947-a Bengal boundary commission-in ruahmanna a tihchhuahah Bangladesh a awm turin a rawn ti a, hei hi helai biala chengte chuan an duh lo hle a ni,” a ti.
Tuichawng bialtu MLA chuan hetia an rin loh taka ruahmanna a awm hi an ngaithiam lo hle tih sawiin, “Min rawn lo leh kan duh dan pawh ngaithla lova Bangladesh-ah min rin lut hi kan lung a dam thei lo va; chuvangin, Bangladesh-a min behtirna champha, August 17 hi kum tin Chakma-te chuan black day atan kan hmang thin a. Bangladesh sawrkar hian tlang mite dikna leh chanvo hi a ngai pawimawh lo hle a; chuvangin, hman deuh pawh khan tlang mi hnam 11-te chuan hel pawl, Santi Bahini an lo din tawh a ni,” a ti.
An hmalak mekna sawiin, “CHT hi India-a behtir leh tur hian tih dan a awm em tih kan ngaihtuah mek a, mi thiamten kawng an zawng mek a. He thilah hian India-a Chakma awmte chu kan inthurual hle a ni,” a ti bawk.
RM Chakma sawi danin CHT-ah hian Chakma nuai 6-7 vel an awm a, a tira Mosolman tlem te awm thin kha tunah chuan helai biala cheng 48% vel an ni tawh nia an hriat thu a sawi bawk.
CHT hi Bangladesh chhimchhak tawp, India-a Mizoram leh Tripura leh Myanmar ramri dep vela awm a ni a, a sq km 13,295-a zau nia ngaih a ni a. Bangladesh pum 10% vel huapin tlangram mawi leh thingkung sang tak tak awmna hmun a ni a, district pathum - Rangamati, Khagrachhari leh Bandarban-ah then a ni.
Bangladesh hi Muslim (Bengali) ram an nih laiin CHT erawh hi chu hnam hrang hrang (indigenous/ tribal people) tam zawkna a ni a. Hêng hnamte hi Jumma (tlang rama cheng) tia hriat an ni a, hnam awm zingah Chakma an tam ber a, Zo hnahthlak pawh eng emaw zat an awm bawk.
Hetih lai hian Chakma chungchang zirtu, Ph.D zirlai lo kaihruai (guide) hlawhtling tawhtu, MZU a Political Science zirtirtu, Dr. Lallianchhunga chuan Chakma hruaitu thenkhatten Chittagong hi anmahni ta emaw ti ang hrima India-a behtir tuma ICJ a an thu thlen hi anmahni dinhmun khawvel hriata pho chhuah an tumna a nih a rinawm ber tih a sawi a. “Ram leh ram inkar thubuai a nih loh phei chuan Chakma hruaitute thu thlen hi ICJ hian case-ah a pawm a rinawm lo a, ICJ-in thubuai a ngaihtuahte hi ram leh ram a ni zel. Chu bakah Chittagong khu Muslim tam berna a ni a, Citizenship Amendment Act (CAA) kan hmang tawh a, India-a behtir chu a harsa ang. Mizoram-ah Chakmaten an pualin CADC an nei tawh a, India danpui humhimna tha tak an nei a. Tuna an hmalak tumna hian Bangladesh Chakma-te Mizorama lo lut turin a titlangnel mai mai ang tih a hlauhawm, Mizoram sawrkar leh civil society-ten hei hi an en zui a ngai hlein ka hria,” tiin ZALEN a hrilh.
