- Zirsangkima

He nu, tùnlai rimawi khawvêl nulaho zínga lal lèna léng, nimin (July ni 4)-a Travis Kelce pasal nei ta, Taylor Swift hi—a hla i la ngaithla lo a nih paw’n a hming tal hi chu i hriat loh ka ring lo e. Mo kawrah pawh chi li chi nga hâk tum kha!

Amah ngainaa ngai sángtu (a fan)-te inphuah “Swifties” chu ni ve lo mah ila, a hla phuah thiamzia hi ropui ka tiin mak ka ti hial zâwk thìn! Hei leh chen a hla phuah thiamzia hre loa amah ka lo hai hi—mak pawh ka inti ve lek lek hial!

Nikum, April ni 19-a a album tih chhuah record siam chho zawt zawttu—album ropui The Tortured Poets Department kha, “Eng fakauh nge maw a nih le?” tiin ka ngaithla ve mai mai a. Hla pakhat ngaihnawm tih êm êm leh ngaihthlâk kân theih miah loh ka nei ta mai a—chu chu, tùna ka sawi tùr “loml” hla kha a ni.

Mahse, he hla—loml ka sawi hma hian sawi tùr ka ngah mai; a thupui tak tak hi—kár leh lamah kan thet hman leh chauh maithei a (Ronaldo ang deuh khán)! 

Taylor-i nèna kan inkár!

Taylor Swift-i nèna kan intawn dàn leh, kan inngainat chhoh dàn te, kan inkára boruak ri rêt rêt hrim hrim te hi … kei—Aizawlah pawh Thuampui mawnga awm daih tán hi chuan, chutia han sawi teh chiam tùr ka nei tam lo khawp mai a … ti ila, ka nei lul lo zâwk a! Keima lam atanga ka hriat dàn ngawr ngawr chu—sawi tùr a ting chu ka nei ve tho a; mahse, ani hian, a lam (a side) atanga sawi tùr tlêm tê tal pawh, a neih ka ring pha lo hrim hrim a—a nei lo ang!

Ka tawn dàn leh ka hriat tan dàn erawh chu sawi ve ta tho ila. Kei hi “country music-a chhum hmin” min ti sela, í-hé loin ka inpawm ang. The Carter Family (1920s) atanga Hank Williams Sr (1940s) te; a hnuah Hank Locklin leh Skeeter Davis, Patsy Cline te leh a hnu deuha Eddy Arnold, George Jones, Merle Haggard, Emmylou Harris, Willie Nelson (1960s–70s) te lo kùrpui thìn; Garth Brooks, Alan Jackson te, Brad Paisley, Miranda Lambert-te leh Tim McGraw tih angreng te chu “tùnlai mah mah” tia ngaithla tha peih vak tawh lo kha ka ni ve a. 

Chutih lai mék chuan, kum 2007 chhoa CMT Awards-a rawn che tha ve chauh, mo­dern country musician zínga a ngaih sàn êm êm mai, Tim McGraw hming chawia a hla phuah, Tim McGraw vànga rawn Breakthrough of the Year ve chauh kha ngaih sànna chhan tùr hriain ka inhre lo! Kha hla kha, a rawn làrpui ta hluai zui lehnghâl a! Kei chuan, “A làwmawm aläwm,” ka lo ti tha ve mai a.

Country music huangah a rawn zuang lût ve (dáwn) niin ka ngai a. Ka rilru tak chuan ka lo läwm ve hman fú—ani ang aw “no” nei chu! Mahse, a rawn hlawhtling chho a; a rawn heti chho ta daih mai si hi—ngaih dàn dang daih min puttír lo thei ta lo a ni!

A lär zêl a. A hla tih chhuah rëng rëng a rawn pop chho ta pawp pawp mai a! A pian­na country mual mang tha-in pop mual—sum tamna kawtthlërah tual min han chaisan zui ta daih mai a! Country music hmangaihna thinlung putu tán chuan … na ve duh ngàn ngàn tak chu a ni! 

Chu chu ani nèna kan inthenna bul chu a ni nghâl ta pang mai!

Mahse, hetia rimawi ze hrang hrang ka’n ngaihthlâk kual ve chinah leh, fate hla ngaih­thlâkin beng a fan loh theih loh chin a lo thlen ve tâkah hian, “Chuti fakauha album lär chu,” tiin ka ngaithla tlai khawhnu ve ta a; belh chian a lo däwl zaw phian mai a!

Tumruh man téltu

Taylor Swift-i (TS tiin kan sawi zêl tawh ang) hun hmasa lam te ka’n chhiar ve luam a. Khatia kum 11 mi chauh a nih laia, ka idol—Hank Williams, Willie Nelson te leh Kitty Wells-i ten lal anga an lènna khua—country music khawpui Nashville-a a nu nèna an vahvaih lai te kha rilruin ka chhui kìrpui ve a. Dolly Parton (Dolly Parton! — Pu Vanneihtluang te nupain an US zin tuma Dolly strum min rawn hawn ve tak kha!) tingtang perhna leh Dixie Chicks-ho hla a sakna (demo/karaoke cover), kenga record label hrang hranga a belh lai leh an lo hnâwlsak vek lai pawha a hnual duh loh­zia te kha … ropui ka ti ve ngawt mai! Hla phuah lamah kal a tum ruh fan zui a nih kha.

Kum 12 mi chauh a nih lai—kum 2002 vêla, a nula rìm duty thulh thak thaka zan äwl nei loa Ronnie Cremer-a’n TS-i tingtang perh a zirtír tlut tlut thìn lai te kha ka ngaihtuah a. Keini IAS nih tum ve satliah ve ’ngawt ai hi chuan TS-i kha a tumah a lo chiang deuh hret!

Tingtang perha tum a thiam hnuah a nu leh paten talent manager Dan Dymtrow an ruai zui a; a hla hmasa ber a puitlin dèr a. Country music muala pár a chhùan theih beiseia Bank of America hnuaia thawk mék a pa, Scott Kingsley Swift-a’n a hna thawhna hmun atanga Nashville-a transfer a dìl ngawt dàn te leh, chuta an inkhuar zui tâk dànte kha—a chanchin ka chhiara ngaihnawm ka tih lai part a ni ve tlat!

Nashville-a hla phuahtu hriat hlawh mi hrang hrang hnuia a inzir hnuah, TS-i hian vànneihthlâk takin Liz Rose (country hla phuahtu lär; a hnua “You Belong With Me” phuahpuitu) a chhar hlauh. Liz nèn hian Thawhlehni tlai sikul bàn apiangin darkár hnih chhúng hla an ziak dùn thìn.

‘Sikula a thil tawnte kha hlaah a ziak mai thìn a. A en diksak hna kha ka thawk a ni mai a. A hla ziah tùrah thil a dáwn thiam a, amaha tha ber kha a pe chhuak thei thuai thìn,’ tia Liz Rose-in TS-i chungcháng a sawi pawh hi awih­awm ka ti. Kum 14 mi a nihin TS-i chu Sony/ATV Tree Music Publishing-ten contract an ziahpui ta dèr a. Zai thiam contract an ziahpui naupang ber a ni ta hial!

Hla phuahtu them thiam!

Tûnlai zai thiam leh hla phuah thiam zíngah chuan, Taylor Swift hi “hla A B C” chaih thiam ber niin ka hre ta hial—hawrawp a chaih thiam tlat a!

A hla ziah mil tùrin hla thlûk a siam thiam a ni mai lo a, inrem thlap tùrin hla thu leh a thlûk a rem a; a puahin a puah a ni ber a. Chûng thil zawng zawng chu, a ngaithlatute tána hla sak zawm nuam tak—catchy êm êm tùrin a duang thiam vek lehzêl a. Thalaite làmpui dual dual theih tùra a catchy êm êm mai chu, “Boom Sha-ka-lak” hnua làmpui theih tùrin a rawn chhawp chhuak leh mauh mai a—mi “bon” tak chu a ni e!

Hla thu un ngun hmang loin rem leh fel thlapin tehkhin thu mawi a zep chiat thiam bîk a. Zopa thum-bawh-kalh ang maia mawiin thu mal pahnih-thum pawh, kim fel thlapin a kalh thiam thìn. A sawi tum bo si lo leh a den tum déng sawk khawpa ná-in hla thu leh a thlûk a sawh muk thiam bawk. Zonu Sa-um leh hmarcha bàwl phawn tui tak ang maiin—a telh tùr tâwk a telh kim biai thiam a—a thlawr thiam bawk—a tâwk chiah zêlin. A bàwl tui titu tána thak tâwk chiah; a tih thak ngam lo tán pawha tem loh theih loh tùra hla thu báwl phuan thiam bîk a ni. 

Ka duh leh zualna chu: tehkhin thuah pawh, similie ai maha metaphor a hmang thiam chungchuang lutuk (lutuk ka hmang lui!) hi a ni!

A hlate hi chhiar tùra dah pawh ni se la, “Song book” emaw, “Poetry Book” emaw pawh ti chhuak ta se, mi hlawhtling tùr a ni. A thu leh hlate hi chhiar liam satliaha hriat thiam mai theih a ni lo a—tawng upa bu emaw, encyclopedia emaw rawih ngai hial tùrin hla thu a chhawp fur mai a. Keini ang duang—Sâp sikul chhuak lo tána bo mapna tùr hla hi chu, a thlûk thiampuia sakpui thiam bâk tih theih a váng thìn! 

He thu la awih lo cheu kan awm a nih chuan, a album hit êm êm, The Tortured Poets Department (TTPD)-a “lolm” hla kha ngaithla mawlh teh u! Ngaihtla satliah leh si suh u—zir rawh u!

“loml” hma paw’n!

He hla—“loml” hi ka sawi zui châk zek zek! A kuma kum ka computer keyboard chungah ka kut hi a za zek zek ta! Mahse, he hla-phuah-thiam-i hla mal kan sawi hmaa sawi ngai—kan hriat tlàn ngai a awm tlat a. A bialpa hluite tána “hla na tak/tih elna hla” (satirical song) phuahsak a chìn thu hi a ni.

Keini te paw’n thawnthu te kan ziak ve fo a; chutin kan bialnu hluitena an lo inngaih bel theihna tùr thawnthu kan ziak kher ngai lo a. Lalzova atanga Zirsangzela Hnamte te paw’n an bialnu hlui te an phuah chhan kher ngai lo! An ziak a nih paw’n an thup tâng tâng fo. A! Khu lama Bob Dylan emaw, John Denver te paw’n a ti diai duai ngai fahran lo! An insùm ve thìn.

Chutiang kárah chuan, mi insúm thei lo fál—over vaha bialpa “hlui” ngah—TS-i chuan, a duh thu rênga bialpa a then hnu paw’n pop culture muala sawi zui hräm a châk tlat zêl thìn hi a danglamna a ni.

Kum 2014-a a tih chhuah, Billboard Hot 100-a kár 7 chhúng no 1 nia a chàmpui, “Blank Space” te kha—na ngàng ngang tak a ni! Tù tih bîk pawh nei loa amah chhai tumtute a chhàn lêtna hla a ni ber a.

Chutah, zai thiam leh musician zínga ka mi ngaih sàn tlem te zínga mi, kum 2009–2010-a a zui ve zuk, John Mayer tána a hla phuah—“Dear John” te kha! 

A aia kum 13-a upa nèn khán an han “ni” ve a; an han inthen a. TS-i hian, “You paint me a blue sky and go back and turn it to rain” (Vàn dum pâwl min zawrh a; mahse, ruahah i chantír leh zat a!) ti te’n a’n dem zui ta mauh a! “Dear John” kha a làrpui êrh a. Mahse, a hnu lawkah Mayer-a’n, “And if those angel wings don't fly, someone’s gonna paint you another sky” tiin TS-i, kum22 mi chu a déng lêt a; “You're like twenty-two girls in one / And none of them know what they're runnin’ from” tiin a kâp zui zat bawk a nih kha! John-a hi a diau duh bîk aih lo!

—Ka tui lua dáwn—kán chhunzawm ang.