titi ZALEN : World Syndrome Day chibai ka buk vek a che u
Mar 22, 2026

- Sarika, MDSA Committee Member


Nimin March 21, 2026 kha khawvel pumah Down Syndrome Day a nih avangin ka fapa neihchhun Sans­kar Sharma (Down Syndrome) chanchin ka rawn share ve dawn a ni a.Down Syndrome fa pawm zawng zawng tan ka thu ziak hi ka hlan e.


Sanskar-a hi ka fa neih vawi 2 na a ni(a u te hi phir hmeichhia an ni). Ka pai chhung hian insawi­selna leh harsatna eng­mah ka nei lo a, Pathian rem ruat angin 26th January, 2010-a piang tur kha 31st December, 2009-ah Durtlang Hospital-ah a piang a, a pian hlim hian kg 3 leh 150g a ni. A pian hlim atangin NICU-ah kan awm nghal a, ni 10 chhung kan awm a ni. 


NICU-a a awm lai hian a tlei lutuk a, hnute ngen nachang hre lo, mu char char reng bawk si, a hmel lah Mongolian hmel dik tak meng zim, hnar ngul phek leh ngo var hlang a niin kan naute hmel tur ang a ni lo, a u te leh kan chhungkaw hmel anna awm lo eng reng a ni. A pi a lo kalin naute a hmuh veleh a sawi chu, “Heihi kan naute a ni lo ang, a hmel hi Mizo naute a ang lutuk, midang naute nen an thleng sak che a ni lo maw?” min tih sak a, kei pawhin ka rilru chuan a hmel chu mak ka lo ti ve hle bawk a. NICU-a kan awm chhung hian midang ho chu naute hnute kham lo an buaipui em em laiin kan naute chu a mu reng a, riltam engmah hriat lohvin kan awm a. Nurse duty te bulah ka ngaihtha lo chuan ka zawt a, “Ngati nge kan naute hi hnute ngen nachang a hriat ve loh?” ka ti a. “Naute fel a nih kha”, tiin min chhang mai thin, chutiang chuan ni 10 hospital-a kan awm hnu in ni 11 naah kan chhuak ta a.


In lama kan haw hnu pawh hian ni khatah darkar 20 vel a mu a, hnute a fawp thiam lova, fian tein kan pe mai thin. A zawi em em bawka, a kutphah leh ke te kha a thap bawk. Thla 3 a nihin a ring a la tung lova, doctor bulah kan kalpui a, “I naute hi Down Syndrome a ang e”, a lo ti a, a awmzia ka hre si lova, ina kan haw veleh ka Google, kan zawng khawm nasa a, mahse Doctor ten engmah min hrilh bawk si loh avangin a nihna chu kan pawm thei lo. 


Doctor dang bulah kan kalpui leha, a ni chuan a nihna Down Syndrome a nih thu min lo hrilh ta a ni. Hemi thu ka hriat hian min tina em em a, eng tin nge ka hawng pawh ka hre mumal lo. Ka tap a, ka pasal leh ka chhungte bulah pawh doctor sawi ka hrilh a, mahse ka lung awi theih loh avangin Siliguri-ah te, Kolkata-ah te inentir leh turin kan kal a, ka mangang si, tihtheih kan nei si lo. Keimah ber hian natna chi khat angah ka ngai a, chuan Mizoramah naupang doctor-ah ka entir leh a. Doctor chuan Gilead Special School-a kalpui turin minlo hrilh a, “Therapy te an lo pe ang a, zawi muangin hma a sawn thei ang,” a ti a. Thla 9 a nihin Gilead Special School ah kan kalpui ta a, OPD-ah rei tak therapy kan lak hnuin school-ah chuan kan in admit ve ta a ni.


Sanskara hi nau fel deuh a ni thin a, naupang pangai te angin a than chhohna ah a thil tih theih te tlai deuh mahse, midang aia a khawtlai kha ka phal loh avangin leh miin engtin nge min en ang tih kha ka rilru ah a awm thin avangin theihtawpin ka kaihruai­in ka zirtir thin. Zanah khumah kan mut hi zingah chuan chhuat­ah a lo mu ziah thin. Ei leh in lam pawh harsatna kan nei ngai lo, pek ang ang hi a ei ve mai thin.


Gilead Special School a luh hnu hian zirtirtu ten in lamah tih dan tur min hrilh te kan ti ve zel, zawi muangin hma a sawn chho ve zel a ni. Mizo tawng leh keimahni tawngte a thiam em em a, music a ngaina a, lamte pawh a thiam ve hle a, mahse ama duhdan kher a lam a duh thin. School-ah recitation sawi an zirtir a, in lamah kan lo zirtir bawk a, Handicapped Sunday ah veng hrang hrang Biak In-ah school-in programme an neihin recitation a sawi ve thin. 


Zan hi a mu thei lawk thin lo a, school chawlh chuan hma takah a tho thin a, tukverh a hawng vek a, varanda ah a mu leh thin. Zirna lamah chuan Alphabet leh number 1-100 a ziak/chhiar thiam vek a, thil hming tam tak leh thumal te a ziak thiam bawk. School-a an zirtir bakah hian in lamah tuition tlai tin a kal thin, School-ah hian Aca­demy lamah awmtir turin ka request-a, mahse a tlin chiah loh avangin amah pressure pek vak an phal loh avangin, a phak tawk zirna lamah min dah ta a ni.


Amahin thil tam tak puihna tel lovin a ti thei tawh a, mahse inah chuan a lo pangchang thin a, amaha a tih theih reng pawh hi a chang chuan a ti duh loa, tihsak a phut fo thin.


A mizia hi a inthlak fo thin a, a changin a fel em em a, a changin ho te te ah a nuarin a tap thin bawk. A duhna ah chuan a fingin, mi a tilawm thiam a, a duh lohna ah erawh chuan thil engmah a tihluih tir theih thin loh a, thlem reng a ngai thin a ni. School-ah Ocuupational Therapy a la a, a fel a, thu pawh a awih tawh hle, a taksa stiff nasa pawh a zia awm tawh hle bawk.


Downs Syndrome fa pawm ve te ka chah duh chu, Down Syndrome hi nihna a ni a, natna a ni lo a, damdawi hmanga enkawl dam theih a ni lo. A nihna kha pawm thiam a pawimawh hle, hei hian kan enkawl leh kaihhruai­na kawngah nasa takin a pui thei a ni. Down Syndrome te hi mi pangngai aiin an tih theih leh tih thiam te tlem mahse enkawl thiam a, zirtir chuan thil tam tak tha takin an ti thei a ni. An fel em em a, nu leh pa te an duat thiam hle a ni. 


A nihna vanga engkim tihsak lovin a tih ve theih tawk tur ang zelin zirtirin kai hruai ila, mi fel leh tangkai tak an ni ve thei a ni. Down Syndrome fa pawm ten kan rilru a hlauhthawn na nasa tak kan neih thin chu an hmel leh pianzia danglam vang hian mi te endan leh ngaihdan tur kan ngaihtuah a, rilru a hrehawm duhin mi hriatpui loh hian kan hrehawm ru hle thin a ni. Khaw­tlang mipui te pawhin an hmel avanga rualbanlo deuha hmu tlat lo in kan zingah tel tir ve in, kaihruaiin zirtir bawk ila, tun ai hian hma an sawn zual ngei ang tih ka ring tlat a ni.

Latest News & Chhiar Hlawh