Biahthu thu hma

Duh tak, vawiin hi “Hmangaihte Ní—Valentine’s day” a ni an ti. Kei chuan vawiin hian, nimin ang tho khán ka hmangaih reng tho che a; ngawi teh, a aia nasa zâwkin a ni ang chu! Ka tán chuan ni tin mai hi Valentine’s day a ni mai a. Niminah nèn, vawiinah nèn, ni tin mai hian—zínga hun thar rawn kengtu ní a rawn chhuak thar leh sút thìn ang mai hian, ka hmangaih ni tin ringawt mai che a ni.

“Naktûk a thleng ngai lo,” an tih hi a dik a nih pawhin, thleng thei lo tùr thleng thleng pawha hmangaih che hi ka duh a; hun awm loh hun thlenga hmangaih che hi ka duhthusàm a ni e.

Káwlkil piahah sáwn eng nge awm ka hriat loh ang bawkin naktûka thil thleng tùr hi ka hre lâwk hauh lo mai—thil pakhat tih loh chu—chu chu: “Naktûkah pawh, ka la hmangaih zël tho ang che,” tih hi a ni.

Vanràm kai maw!?

Lalpa’n beng lo chhu ngawng se (a chhut ngawn kher chu ka ring chiah lo a!), kei chu, vànram kai te hi ka huphurh ti tih deuh roh fo mai nia—nangmah vàng hian! A chhan chu, chu hmunah chuan mi zawng zawng an inhmangaih tawn vek tawh dáwn an tih vàng a ni. Nang “hmangaih bîk” che hi ka thlahlel a, nuam ka ti a, ka kham thei lo a, ka ning thei lo a tin ni! Vànrama “bîk bîk awm loa inhmangaih tlàn vek mai,” lai tak hi a nia ka hreh chhan ber chu! 

A! Vànram kan thlen hunah chuan kei chuan, Pathian hnênah, mi dang aia zual zâwk leh nasa deuh bîka hmangaih che hi ka dîl lui hräm tho ang!

A chhan leh vàng—ka hre thiam si lo a!

Ka hmangaih êm êmna chhan che hi, mahni leh mahni ka inzâwt nawn fo. I hmel that bîk vàng leh i pian thiam viau vàng lam a ni lo a; i fela i zaidam vàng ngawt pawh a ni hek lo; kan inkawm ngeiha kan thu a inhmuh thin êm vàng … pawh a ni ber chuang lo! Chûng lo—thil dang dang vàng pawh a lam tam mai. A chhan leh vàng ber pawh ka hre thiam lo a, ka chhût thiam lo a, ka chhût pha lo a ni ber e!

Pascal Blaise leh Mafaa te iangin…

Hetiang ka ngaihtuah cháng hian, chhiarkawp thiam hmingthang Pascal Blaise-a thu sawi pakhat kha ka hre chhuak ziah mai. Kum zabi 17-na vêla a lo sawi tawh, “The heart has reasons, which reason knows nothing of,” a tih; thenkhatin, “The heart has reasons, which does not understand” ti tea an sawi chhàwn leh kha. Ni e, chhan leh vàng nia hriatna kan neih meuh paw’na a hriat thiam phâk loh chhan dang “thil” a la awm cheu ngei mai!

Amah Mizo zínga kan thu leh hla küngpui Mafaa meuh pawh khân, boa ral leh mai thei chhan leh vàng neia amah hmangaih kha a duh lo a; a chhan leh vàng bera a thlan chu hmangaihna mawlh kha a ni. Chu vàng chu a ni ngei ang—

“Chhan leh vàng awmin mi hmangaih suh la,
Chhan leh vàng neia mi hmangaih chuanin;
Mi hmangaih chhan leh vàng a bo hunin,
Sírah puan ang min hnâwl ngei àwm si a;

Mi hmangaih vàng chauhin mi hmangaih la…” a lo ti ve chiah bawk a nih kha. (“Ka Hlau Tawh E” –Mafaa Hauhnar)

Ni e, kei paw’n ka hmangaih chhan che chu, chhan leh vàngina a hriat thiam phâk loh—ka hmangaih vàng chauh che a ni e.

John Legend leh Elizabeth Barret Browning…

Ka chhût ka chhûta, ka chhui ka chhui hian, keimaha nung zawng zawng hian a hmangaihin a a mamawh vek mai che niin ka hria. Nangmah ti famkimtu—i famkim lohna chen hian ka hmangaih vek mai che a. He mi nung rama min nunpui reng tùra ka duh ber pawh, nangmah chauh hi i ni asin!

Tùnlai hla lär—John Legend-a hla, “All of Me” pawh hian, he thu hi a zúl phain ka hre ve deuh—

“Cause all of me loves all of you
Love your curves and all your edges
All your perfect imperfections
Give your all to me, I’ll give my all to you
You’re my end and my beginning
Even when I lose, I’m winning…” a ti a. 
“You’re my downfall, you’re my muse
My worst distraction, my rhythm and blues
I can’t stop singing
It’s ringing in my head for you,” a ti ve bawk a nih kha. 

He thuah hian, Victorian era-a English poet pahnih—hmeichhe derdêp tak, Elizabeth Barret (1806–1861) leh Robert Browning (1812–1889) te kha ka hre chhuak leh thìn. An khatih lai khán Browning-a ai khán Elizabeth-i kha a lär fé zâwk tawh a. A poem ziahte duh ngawih ngawiha kha Robert-a khân duhtâwk mai loin, a ziaktu Elizabeth Barret chawp khán a hmangaih vek mai a nih kha! Engtin nge kum 1845 January ni 10-a a lehkhathawnah khán a ziah kha?

‘I love your verses with all my heart … and I love you, too, dear Miss Barrett’ a ti tawl a nih kha!

Nu leh pate phal lo chung nupaa insiam lui ngatin Italy-ah an tlän a. June 29, 1861 tûka Elizabeth-i hnuk a chah dáwn pawha a tawngka chhuak hnuhnung ber pawh, ‘Beautiful!’ tih a nih kha! Ni e, a pasal khân a khawvêl nunräwng tak kha a “chei mawisak” êm a tin ni!

Elizabeth-i hlahril (sonnet) ziah ropui bera mite chhàl leh hriat hlawh ber, “Sonnet 43: How do I love thee?” pawh kha, a pasal, Robert Browning tána a phuah a ni. Cháng khatna, a tàwpna (couplet) leh couplet hma tlar chauh hi tár lang mai ila:

How do I love thee? Let me count the ways.
I love thee to the depth and breadth and height
My soul can reach, when feeling out of sight
For the ends of being and ideal grace 
… I love thee with the breath,
… Smiles, tears, of all my life; and, if God choose,
I shall but love thee better after death. 

“Êm êma aw…” tih theih tùr khawpin a pasal, Robert-a tán hetiang hian a chham chhuak thiam bîk a nih hi!

Tawngka mai a ni lo aw…

Duh tak, kei paw’n tawngka maiin ka “My Dear” lo che a; ká maiin, “Duat…” ka ti lo che a; hmui phun maiin “ka hmangaih” ngai hek lo ang che. Ka thinlung rüm ri ring lutuk, zawi tea ka ká atanga rawn chhuak ve têk têk chauh a nih thin hi! Thinlungin ka “My Dear” che a; thinlungin ka “duat” che a; thinlungin “ka hmangaih che” a nia aw…

Hmangaih che hi zu ruih ang deuh niin ka hria … ka duh loh chen chen thlen ka zuam fo a; ka ngam loh thleng thleng ka huam thìn. Mahse, ka rui si lo che a! Fím takin a ni ka hmangaih che ni.

Ka dàwnte hi tawi tut thìn mah se, nang malsàwmna ka dawn che avàng leh, nang däwm theia ka awm avàng hian ka läwm a. Chutianga nang dàwma dawm ve tlâka kei min ngai ve lehzêl te phei hi chu, làwma hlim zai váwr lo thei ka ni thìn lo!

Ka password kawltu chu!

Ka phone te hi password-in ka lock ve khanglang thìn a; mahse, ka thinlung chhung ril ber password erawh—a kawltu leh neitu, a dintu leh set-tu i nih kha. Engtik lai paw’n, i tán hawnin a awm reng thìn a; i luh (access) theih nán network chhiat lai a nei ve ngai lo ang!

I hlimna tùr a nih dáwn phawt chuan, i hmai-hma ngeia ka hidden files zawng zawng pawh pho lana show ka inhuam a; i hriat loh tùra zêp rûk leh thuh rûk eng mah rëng ka nei lo e.

Zalènna ram neitu

Mi thenkhat chuan, khawvêl hi “anchhedawng khawvêl” an ti. A chhúnga chëngte pawh mi pamham leh mahni hmasial tak an ni vek, an ti bawk. Mahse, nang ka kianga i awm chuan, ka khawvêl hi “Zalènna ram”-ah a chang thìn a; hlim tàwp hlau loa lèn ka duhna hmunah i chantír thìn.

I kiangah chuan dárkár khat pawh hi minute chanve ang leka tawi a ni thìn a; i dàr nghènga ka awm phei chuan niléng pawh hi mitkhap kár ang lek chauh a ni thìn.

Ka kianga i tâp loh emaw, ka hmuh phâk loh lam hlá-a i tuan cháng emaw te hian, nang ngaih hi ka hnà ber a ni a; kiu ruaia ka kianga i lo lêt leh hun tùr thlíra vàn chena sánga ring fàn ka nâp thìn.

Tirhkoh Paula’n kan thil tih vànga chhandam kan ni lo a; nia kan inhriat chuan kan inchhuan a hlau ang khán, i inchhuan theihna tùr thil—i neih leh i theih vàngin ka hmangaih lo che a, ka hmangaih vàng chauhin ka hmangaih che ka tih tawh che kha aw…

Nupuite kiang mu lungléng!

Mi thenkhat ka hria—bialnu te bula thu lungléng vawng vawng thìn te; nupui te kianga mu lungléng vung vung thìn te! An zak lo ngawt mai ti raw? Uirèna hi kawppuite kianga “awm lunglèn vung vung” atanga intan thìn a ni si a. Duh zâwk leh duh ber chu neih zâwk mai àwm a nia … hi ka tia! Kei chu, ka duh ber aia ka duhthusàm Pathianin min pe a; Pathian thatzia leh min hmangaihzia hi, nangmah min petu a nih avàng ’ngawt pawh hian ka fak thìn asin.

Hmangaih zêl che hi ka duh a, hmangaih reng che hi ka hna ber a ni a, duat taka enkawla duhsakna zawng zawng hlan che hi ka tih tùr, ka koa tla a ni. Tàwp chin nei loa hmangaih che hi ka duhthusàm a ni—chu aia tam leh nasa pawhin…