Tûnlai Aizawla mite tirh leh koh däwl ber—“Tirh Koh Dâwla” an tih hi, a hming tal chu i hriat ve ngei tawh ka ring. Kan duh leh kan mamawh huna kan koh a, kan duh min tihsak a, min leisak a, min chahsak a, kan duhnaa kan duh min thlensak a … a! engkim mai, Aizawl mipuite min thawhsak méktu, Tirh Koh Dâwla hi, heti hian sawi ta ila—“Aizawl mipuite peon” tiin—a chiang ber àwm e a! April 2019 atangin an thawnthu a intan a; a ngaihnawm asin!

A tìrin
A tìr chuan amah Tirh Koh Dâwla (a hming tak tàr lan a rem tlat lo!) tlawng hi tirhkah ber chu a ni tlawng mai a—hetia mí tirh leh koh tùra inpe hlâwm tawpa ei zawnna bul tantu hi. Bul a tan hma hian hna hrang hrang a lo thawk kual ve hrep tawh. Phaiah te pawh a lo zuk inhlawh ve lâwp lâwp tawh thìn. Thlawhna ticket booking te pawh a lo ti ve tawh thìn a; tin, office-ah te pawh a nghet loin a lo thu ve tawh bawk thìn. A thut ngheh loh vàngin ei zawnna tùr ngaihtuah rëng rëngin a rilru a vâk kual a vâk kual thìn a; a Sap tawng takin “idea” thar, mite la tih ngai loh ngaihtuah rëng rëngin hun a hmang a; mut mu pawh a tuah loh fo thìn ka ring.

A hnuah ei leh in lam sem hna (food delivery) a thawk leh phawt a—Zomato te ang deuh hian—Aizawla Zomato awm hma daih hian. Mahni kea dina ei zawnna ngêlnghet neih tuma ngaihtuahna séng ngut ngut ta chuan tùna a thil tih hi a ngaihtuah chhuak ta a ni.

‘Ei leh in chauh hi sem lo ila, miten an duh duha an tirh theih tùrin bul ka’n tan ve tawp mai te’ng,’ tiin a inngaihtuah chhuak a; he tirh leh koh hna hi a thawk tan ta a ni.

Ei zawnna bul han tan tak tak dáwn chuan firm hming neih te a lo ngai ve a. A hming tùr a ngaihtuah kual vêl lai chuan, a thil tih tum nèna inhmeh tùr, mite benga hriat awlsam (catchy) tùr phuah a duh ve si. Chutah chuan, pa thluak tha ngang chuan, tùna a put hlen tâk, “Tirh Koh Dâwla” tih hi a thlang ta a ni.

‘A tìr chuan ka îp deuh hlek—Tirhkoh Paula hming han kaihlek kha; ka inthlahrung deuh rút a nih chu! Mahse, Pathian zárah eng êm kan ti ta lo a nih hi!’ nui tut tut chungin Tirh Koh Dâwla chuan a ti.

Bul an tan ta
Sawi tawh angin, April 2019-a bul a tan hian mi pahnih a chhawr phawt. Mahse, vawiinah chuan mi 50 vêlin a hnuaiah ei zawn­na an nei ta!

Bul an han tan phat khán bungraw phurh leh sem nán second hand scooty pahnih a lei ve a. Rei lo te hnuah, amah ber chu a tlän hman lo thuai mai—phone call chhàn reng a ngai ta! Tlân chhuak tùra a mi chhawr a nauten anmahniin two wheeler an rawn intum mai thìn.

Miten a thil tih an hriat theih nán, chutin sum séngin fakna (advertisement) a ti hran lo. Instagram lamah theihtâwp chhuahin, fiamthu milem (graphic) te nèn a han inti lär ve a. Phone-a a contact list zawng zawng hnênah, a thil tih tum chu hrilhin, Instagram lama “Tirh Koh Dâwla” page follow ve tùrin a sáwm vek bawk.

Chuta tang chuan miten an hre tan a; chu ai mah chuan, tih tak zeta a thil tih ang ti ve an la awm loh avàng leh, rinawmna nèna a thawh tlat avàngin rei lo tê-ah Aizawl mipuiten an hre ta hluai a ni.

An bei chho tak tak ta e
A tìr të chuan an in atangin bul an tan. A hnuah Zarkawta Rev. Dr. Zairema in thlen hmaa TLC dàwr kawt chu office ang deuhin an tâwm ve tawp mai—an RV atán. Chu chu order lâk nán an hmang thìn. A hnuah office hi an suan kual ve sek. Anmahni dàwr tùr hian an office pan kher hi a ngai lo. Office nghâk—phone call lo chhánga order lo latu hi mi pali panga vêl an indah ve thìn.

Bungrua hi two wheeler-in an sem ber a. A hnu deuhah courier te a’n ti ve zawk a, ‘Motor lian neih te a ngai a, sum a ngai tam nèn, bungraw him leh him loh ngaihtuah a ngai bawk si, ka zo lo a ni ber e. Experience atán a ni mai e,’ a ti.

An thil sem leh an thil tihte chu
Bungraw sem chauh hi Tirh Koh Dâwla te hna a ni lo a; AMC area chhúng a nih tawh phawt chuan engkim ti tùrin an inhuama an inzuam a ni tawp mai. Sahdah pack atanga gas búr thlengin an phur a; helicopter ticket lâksak te an nei thùl; thenkhatin office-a hna dìlna theh luhsak tùr ten. OPD card la tùr leh doctor clinic-a hming ziahsak tùra tír te leh MBSE-a certificate lâksak tùra tír tâwkte pawh an awm. Scooty servicing tihsak tùra nilénga tír te thleng thlengin an awm.

‘Eng ber hi nge kan tih tam ber tih pawh hi a sawi theih loh. Kan thil tih hi a chi kim (variety) khawp a…’ Tirh Koh Dâwla chuan a ti. Ni e, a tírtu leh a kotute engkim tihsaktu an ni miau a!

A hma chuan, motor hman ngaihna ang chi, bungraw lian leh rit tham phurh leh dahsak ang chi pawh an ti tel zet a; buaithlâkna chen a awm avàngin an chawlhsan zui. Two wheeler-in a phurh theih chin ang chauh an phur ta.

Tirh man
‘Rate hi a inang thei lo a, a mümal thei hek lo. Kan bungraw lamna leh dahna hlat záwng azir te, bungraw len dàn azir ten rate a dang thei. Tin, office dàwr ang chi-ah phei chuan, hun sèn rei záwng azirte paw’n a dang daih thei bawk; mümal takin rate a siam theih loh,’ a ti.

Chhuak rengate chu
Office lama computer (system)-ah order an dah lût zêl a, chuta tang chuan an tlàn chhuah zât felfai takin an chhinchhiah vek thìn. Ni khatah hian tum 400 báwr vêl chu an chhuak deuh ziah a, tum 500 chu an hawlh tling ngai meuh lo. Chhuak hnem tak chu an ni.

Office hi zíng dár 9:30-ah an hawng a; tlai dár 6:00-ah an khär leh thìn. Office hun chhúng lo chuan phone call an la ngai lo a, tirh theih an ni lo—order an la thei lo tihna a nih chu. A tlân chhuak lam bàn hun erawh a inang thei lo. An tlàn laklawh dàn azirin báng tlai deuh an awm fo.

Tlân chhuak tùra inkau at reng mi 50 awm mah se, an indaih thei chuang lo—chuti khawp chuan an rak! ‘Indaih loh tum hi a tam zâwk a ni. Kan indaih reng ngai lo! Lìrthei tlàn loh ní lo awm vàng te pawh hi a ni ve bawk a. Mahse, kan tán chuan indaih deuha awm ai chuan a tha zâwk,’ Tirh Koh Dâwla chuan a ti. 

Harsatna
Hetiang hian tluangin rak viau angin lang mah se, harsatna an tâwk lo bîk lo. Buaina leh harsatna an tawh tam ber chu, bá pe duh lo, thìn nawn tlut tlut pawha ngaihsak duh miah lo mihring kan lo inzep thìn hi a ni.

‘Min han tír a. Kan tihsak a. Bill kan han thawn a. Min rawn ngaihsak duh ta miah lo hi kan tawng hnem khawp a! Mihring hi a lo inan loh theih khawp mai! Kan rate tam ber hi chéng 100 lek lek ang chauh te a ni a; chutiang zât lek indìl tlut tlut ngaite hi kan lo awm zêl a; a buaithlâk duh thìn khawp mai!’ Tirh Koh Dâwla chuan a ti.

Harsa ber chu!
‘An sawi fo thin angin: sum leh pai leh bungrua leh thil dang zawng zawng enkawl aiin, mihring enkawl (manage) hi harsa ka ti ber!’ Tirh Koh Dâwla chuan a ti a, ‘Kan naute zíngah, a then eng mah sawi loa rawn kal lo ringawt te, a then chanchin eng mah sawi loa báng ta daihte hi an awm leh nawk thìn. Sum leh pai chin fel aiin mihring chin fel hi chu a lo harsa zâwk tak zet a ni,’ a ti bawk.

An nau, mi 50 rual tlân chhuak thìnte hian office an tlawh kher ngai lo a. An mahni awmna véng theuh atangin an in-report mai a. An awmna hmun atangin office atanga order/phone call lo kal an lo chäng mai thìn.

Entír nán, Chanmaria tlangvál khân, “Chanmari-ah ka awma ka hman e,” a rawn ti mai a. Chanmari lam hnaiha thil lam remcháng kha office atangin an hrilh mai thìn. ‘Keini chu ràl chah dàwr—Amazon te, Flipkart te anga hmun khata thil thleng khâwm kha a ni lo a; chuvàng chuan office an rawn kal kher kha a ngai lo a,’ tiin Tirh Koh Dâwla chuan an nauten office an tlawh kher a tül loh chhan a sawi.

𝐓𝐡𝐚𝐰𝐤𝐭𝐮 𝐥𝐞𝐡 𝐡𝐥𝐚𝐰𝐡
Bul an ṭan tirh lai kha chuan Facebook aṭangten thawktu tùr an inzawng ve ṭhìn. Tûnah erawh an inhmu zo angreng tawh khawp mai! A tìr chuan advertisement chhángtute pawh interview kaltlanga lâk an ni ṭhìn. Tûnah chuan ṭül an ti ber tawh lo. ‘A thawk laite hian an hmélhriatte leh an ṭhiante hi an rawn hruai fo a; ṭawngkain kan inla mai ṭhìn,’ a ti.

‘Hlawh hi a fixed-in a inpêk theih loh hrim hrim a. Tin, thawkho ṭheuh ṭheuh an hlawh a inang thei lo—an tlân tam leh tam loh azir a ni mai,’ tia sawiin, Tirh Koh Dâwla chuan, ‘An hlawh hi a inthlau thei khawp mai a; an ṭhahnemngaih dàn azir a ni khawp mai,’ a ti bawk.

𝐓𝐥𝐢𝐩𝐧𝐚
Mi kan buai vek tawh a; kan tih duh leh tih ṭül kan neihte pawh ti hman lo khawpin kan buai ta suau suau hlawm vek tawh mai a. Chutiang kára kan ai min awhsaka rinawm taka kan thawh ai min thawhsak theitu, Tirh Koh Dâwla Mizoten kan nei hi a vànneihthlâk mang e! Anni hi Mizote rinawmzia chiang taka pho langtu an ni a. Ṭhalai rual ei zawnna siamsaktu leh mi dangte tána malsàwmna thlentu Tirh Koh Dâwla hian fak a phu ngawih ngawih.

Phone number: 60330 80380-ah hian “Min tír la, min ko ta che” tiin i tirh hlàn an lo nghâk reng a che.